De kerkelijke leer en (homo)seksualiteit
Ik heb bewondering voor de Gay Krant om zijn aandacht voor en de persoonlijke betrokkenheid van Henk Krol bij de positie van homo’s binnen de kerk. Het hoofdredactionele commentaar in Gay Krant 628 is mij uit het hart gegrepen. Voor de goede orde: ik ben man, getrouwd met een man, en onze relatie is – ondertussen vijftien jaar geleden – gezegend door een priester en een dominee.

Waar het mij om gaat is een inhoudelijk gesprek over de vraag waar de kerkelijke leer rond (homo)seksualiteit voor staat.
Een van de woordvoerders van die leer is prof. dr. A.P.L. Bodar, bijzonder hoogleraar Christendom, Cultuur en Media aan de Faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit van Tilburg. Enige jaren geleden schreef hij in Univers, het communicatiemedium van die universiteit: “Indien wetenschappen inzake homofilie tot een consensus zouden komen, dan ligt het in de verwachting dat de kerk iets met die wetenschap doet. Maar zelfs als de wetenschap tot resultaat zou komen, dan nog staat het de kerk vrij zich te houden aan Genesis – de ordening waarin man en vrouw bij elkaar horen. Het is zinloos om vanuit ideologisch standpunt dat homofilie nu eenmaal bestaat en dus bestaansrecht heeft, de opvattingen van de kerk te willen wijzigingen.”
Dankzij Herman Berger, emeritus hoogleraar aan diezelfde universiteit ben ik in staat een reactie te geven op bovenstaand citaat en op de overtuiging waar Bodar – in het verlengde van bisschop Hurkman en het Vaticaan – voor staat.
Ik lees de tekst van Bodar als een uiting van bezorgdheid die hij ook aan de dag legt in de publicatie Ongeordende liefde, Wim Houtman in gesprek met Antoine Bodar. Daarmee sluit hij aan bij de publicatie van de Congregatie van de Geloofsleer Overwegingen met betrekking tot voorstellen tot wettelijke erkenning van verbintenissen tussen homoseksuele personen.
Mijns inziens bestaat die bezorgdheid hierin, dat ‘modern denkende mensen’ besmet dreigen te worden – of al besmet zijn – met het virus van het relativisme en subjectivisme. ‘Moderne mensen’ roepen zichzelf tot het enige, eerste en laatste criterium uit van wat ‘waarheid’ is. En daartegen voert Bodar strijd, even als de Congregatie van de Geloofsleer. Er is, zo wordt beweerd, zoiets als de ‘scheppingsorde’, de natuurwet, waaruit objectief valt af te lezen wat het ‘wezen’ van de mens en van de seksualiteit is. Er geldt een morele norm, die God zelf in de harten van de mensen heeft geschreven. Daardoor hebben zij van nature een neiging het goede te doen en het kwade te laten. Wat overeenkomt met de natuurlijke, door God geschapen orde, vinden mensen norm-aal. En wie niet aan die norm beantwoordt, is zondig. “De homoseksuele gerichtheid hoort bij de gevallen natuur”, meent Bodar.
Ik wil voorop stellen dat ik de bezorgdheid van Bodar – en het Vaticaan – deel. Waarheid over wat echt mens-zijn inhoudt kan en mag geen kwestie van willekeur zijn. Zoals Theo van de Kerkhof in het redactioneel commentaar van het blad Volzin van 19 februari terecht opmerkte: “Waarheid is niet oneindig relativeerbaar”.
Maar aan de overtuiging van Bodar ligt een heel bepaalde (neo)thomistische filosofie ten grondslag. Die filosofie maakt een scherpe scheiding tussen ‘het wezenlijke’ (het algemene, onveranderlijke, objectieve) en ‘het individuele’ (het bijzondere, veranderlijke, subjectieve).
De filosofie die Bodar als uitgangspunt hanteert, verheerlijkt de eenheid van al wat is: alles en iedereen is verbonden met de objectieve dimensie in de waarheid; alles en iedereen valt samen met de objectieve dimensie van waarheid. En verschil, onderscheid en veelheid worden negatief beoordeeld. Het individu, dat in zondigheid geboren wordt, moet volmaakt worden en ‘vervolmaking’ wordt opgevat als een proces dat de individualiteit zo niet vernietigt dan toch opheft. In het proces van ‘vervolmaking’ keert het individu terug naar de ‘alomvattende eenheid’.
In deze gedachtegang, zo betoogt de Tilburgse metafysicus Herman Berger, speelt een heel bepaalde opvatting over ‘transcendentie’ (datgene wat ons mensen te boven gaat, ik noem het God) een cruciale rol. De (neo)thomistische filosofie zoekt God buiten de veelheid en is niet in staat de veelheid positief te waarderen. In die filosofie zitten restanten van de Griekse filosofie. Plotinos (ca. 250 v. Chr.) zegt: “Het is zondig als de zielen aan zichzelf willen toebehoren... en elk zich naar het eigene terugtrekt. Zonder voor zichzelf enige eigenheid te claimen moeten ze met de algemene ziel verbonden blijven. Dan alleen ontkomen ze aan het lijden en aan de schuld.”
Met deze theorie correspondeert een specifieke ervaring, die filosoof Berger karakteriseert als de ‘opstijgingservaring’, een ervaring waarin mensen het subjectieve, persoonlijke, individuele achter zich laten en ‘opstijgen’ naar de ‘ware werkelijkheid’, die garant staat voor het ‘algemene, wezenlijke, objectieve’. In katholiek jargon heet dat ‘de scheppingsorde’.
Als Bodar gevraagd wordt “wat het dan is, dat een man van veertig, gelukkig in de liefde, ertoe brengen kan zijn relatie te verbreken en het rouwproces aan te zien dat dit bij zijn vriend teweegbracht” luidt zijn antwoord, dat “wat minder groot was, moest wijken voor wat groter was”. Inderdaad, als je het wezenlijke en het individuele zo tegenover elkaar stelt, kun je niet aan de conclusie ontkomen, dat ‘het mindere’ er alleen maar is omwille van ‘het grotere’, “dat de individuen er zijn omwille van de soort”, zoals Thomas – in het verlengde van de Griekse filosofie – herhaalt. En dat bepaalt ook de waardering van de seksualiteit. Die draagt het merkteken van negativiteit voorzover seksualiteit vanuit de betrokken individuen beoordeeld wordt. Plato zegt dat het seksuele gebeuren groot en goddelijk is, want er is daar iets aan het werk dat de individuen overstijgt. “Voortbrenging betekent eeuwigheid en onsterfelijkheid, niet voor de individuen maar voor de soort. De natuur probeert zoveel mogelijk altijd te blijven en onsterfelijk te zijn.”
De soort, het geheel: daar gaat het om. Het individu is slechts een deel. Het geheel is eerder, waardiger, van groter belang – want het geheel is zichzelf genoeg, zelf-voldaan. Het individu daarentegen komt tekort, is behoeftig. Het geheel is er niet omwille van jou, maar jij bent er omwille van het geheel. Dus is ‘het wezen’ van seksualiteit voortplanting. Masturbatie, condoomgebruik, homoseksuele praktijken; allemaal ‘objectief’ ongeordend, want in strijd met voortplanting. Dat is het uitgangspunt, de geloofsbelijdenis van de Vaticaanse theologie, die op de priesteropleidingen wordt voorgehouden.
Tien jaar voor Herman Berger zijn studie over transcendentie publiceerde schreef hij: “Neemt men de mens zijn vrijheid af, dan houdt hij op mens te zijn”. Aldus de kop boven een artikel in de NRC, naar aanleiding van een optreden van Eugen Drewermann in de Laurenskerk in Rotterdam. “Sinds de jaren tachtig trekt de in Duitsland en ook in Nederland veelgelezen Drewermann van leer tegen de ‘fascistoïde’ rooms-katholieke kerk.” Nu gaat het me niet om Drewermann, het gaat mij erom dat de vrijheid van zinstichting (d.w.z. dat je als individu deel-nemer bent aan het debat over wat echt zinnig – in dit verband de zin van seksualiteit – is) aan de mens niet ontnomen mag worden.
Berger ziet in het (neo)thomisme van de Vaticaanse theologie trekken van een ‘wezensfilosofie’, die een kanker in het westerse denken is. Zij werkt met een opvatting van transcendentie die de transcendentie uiteindelijk ontkent, en ontaardt in een subtiel soort boven-natuur-wetenschappelijk denken. Dat heeft schrikbarende en desastreuze gevolgen. Waarheid wordt opgevat als eeuwig onveranderlijke waarheid. Men staat in dat denken onverschillig en minachtend tegenover het concrete en eigene van mensen en dingen. Mens en wereld zijn in deze filosofie op de keper beschouwd van nul en generlei waarde.
Ik ben dankbaar dat ik deel mag uitmaken van een groep gelovigen die zich in Tilburg, als vrijplaats voor pastoraat in het hoger onderwijs, verzamelt en die deze (neo)thomistische filosofie verwerpt. Ik geloof niet, zoals Herman Berger het formuleert, in de pure, onvermengde Transcendentie op de manier van Plato, maar in God, die zich – zonder zijn transcendentie te verliezen – in onze wereld begeeft en aan onze wereld een niet te weerstaan, onherroepelijk sacraal karakter schenkt. Reden om dankbaar te zijn en elke week eucharistie – dat is Grieks voor dankbaarheid – te vieren.
Leon Segers, theoloog, oud-docent Theologie levensbeschouwing op de Fontys Hogeschool en als vrijwilliger betrokken bij studentenkerk Maranatha
-
2010-07-06 03:59:12 |123.161.78.xxx| Anoniem
Abercrombie Fitch Abercrombie Fitch Abercrombie and Fitch Abercrombie and Fitch Abercrombie & Fitch Abercrombie & Fitch Abercrombie Fitch MensAbercrombie Fitch Mens Abercrombie Fitch WomensAbercrombie Fitch Womens Abercrombie Fitch CouplesAbercrombie Fitch Couples Abercrombie BagsAbercrombie Bags Abercrombie Fitch Classic ScarvesAbercrombie Fitch Classic Scarves Abercrombie Fitch Classic CapsAbercrombie Fitch Classic Caps Ruehl No.925Ruehl No.925 Abercrombie Clothes abecrombie abecrombie abercombrie abercombrie aber crombie aber crombie abercrobie abercrobie abercrombiekids abercrombiekids joe abercrombie joe abercrombie fitch clothing fitch clothing abercrombie fitch sale abercrombie fitch sale abacrombie and fitch abacrombie and fitch abercrombie sale abercrombie sale abercrombie cheap abercrombie cheap abercrombie discount abercrombie discount abercrombie store abercrombie store abercrombie online abercrombie online G-StarG-Star Dsquared Mens T-shirtDsquared M...
-
2010-07-06 04:00:06 |123.161.78.xxx| Anoniem
Welcome to shopping heaven, the summer is coming, what are you waiting for, just come and go shopping, here are our featured and best-seller products:
Abercrombie Fitch Abercrombie Fitch Abercrombie and Fitch Abercrombie and Fitch Abercrombie & Fitch Abercrombie & Fitch Abercrombie Fitch MensAbercrombie Fitch Mens Abercrombie Fitch WomensAbercrombie Fitch Womens Abercrombie Fitch CouplesAbercrombie Fitch Couples Abercrombie BagsAbercrombie Bags Abercrombie Fitch Classic ScarvesAbercrombie Fitch Classic Scarves Abercrombie Fitch Classic CapsAbercrombie Fitch Classic Caps Ruehl No.925Ruehl No.925 Abercrombie Clothes abecrombie abecrombie abercombrie abercombrie aber crombie aber crombie abercrobie abercrobie abercrombiekids abercrombiekids joe abercrombie joe abercrombie fitch clothing fitch clothing abercrombie fitch sale abercrombie fitch sale abacrombie and fitch abacrombie and fitch abercrombie sale abercrombie sale abercrombie cheap abercrombie cheap abercrombi...
-
2010-07-06 04:00:41 |123.161.78.xxx| Anoniem
Abercrombie Fitch Abercrombie Fitch Abercrombie and Fitch Abercrombie and Fitch Abercrombie & Fitch Abercrombie & Fitch Abercrombie Fitch MensAbercrombie Fitch Mens Abercrombie Fitch WomensAbercrombie Fitch Womens Abercrombie Fitch CouplesAbercrombie Fitch Couples Abercrombie BagsAbercrombie Bags Abercrombie Fitch Classic ScarvesAbercrombie Fitch Classic Scarves Abercrombie Fitch Classic Caps...
-
2010-07-08 02:10:28 |123.161.70.xxx| Anoniem
Welcome to shopping heaven, the summer is coming, what are you waiting for, just come and go shopping, here are our featured and best-seller products:
Abercrombie Fitch Abercrombie Fitch Abercrombie and Fitch Abercrombie and Fitch Abercrombie & Fitch Abercrombie & Fitch Abercrombie Fitch MensAbercrombie Fitch Mens Abercrombie Fitch WomensAbercrombie Fitch Womens Abercrombie Fitch CouplesAbercrombie Fitch Couples Abercrombie BagsAbercrombie Bags Abercrombie Fitch Classic Scar...
-
2010-07-08 02:11:52 |123.161.70.xxx| Anoniem
Welcome to shopping heaven, the summer is coming, what are you waiting for, just come and go shopping, here are our featured and best-seller products:
designer handbagsdesigner handbags burberry backpackburberry backpack Christian Louboutin ShoesChristian Louboutin Shoes Jimmy Choo ShoesJimmy Choo Shoes Alexander Mcqueen ShoesAlexander Mcqueen Shoes Chanel ShoesChanel Shoes Herve Leger DressHerve Leger Dress Louis Vuitton ShoesLouis Vuitton Shoes [url=http://www.handbagspo...
After 5 years of exporting Replica Handbags, top-reaplica-handbags.net was established in 2003.We only sell the top grade replica bags, some of Replica Purses them are genuine leather Designer Replica handbags handbags, yet the price is far lower than the authentic designers want you to pay. We lead you to a Discount Replica Handbag genuine pool of bags : collections in wide range: handbags, shoulder bags Hermes Handbags,clutches, tote bags, purses and wallets, the hottest brands you Prada Handbags can find like Louis Vuitton Handbags, Marc Jacobs handbags, MULBERRY handbags, HERMES handbags , [url=http:/...